تفاوت میان آواز و ساز

FavoriteLoadingافزودن به علاقه مندی

✍ یادداشت هایی از آوای جاوید: شماره اول

تهیه کننده: حمیدرضا فرهنگ

تفاوت میان آواز و ساز

در موسیقی ایرانی

* * *

میان آواز و ساز تفاوت هایی اساسی می باشد:

صدای هر سازی رنگ خاص خودش را دارد با تنالیته صوتی مشخص و محدود؛ به عنوان مثال سازهایی مانند سنتور، سه تار و یا ویولن صدایی مشخص دارند با مولفه های صوتی خاص خودشان؛

حال اگر هزاران ساز هم ساخته شود باز هم مولفه های صوتی صدا همان خواهد بود با تفاوتهایی اندک و در محدوده صوتی مشخص و ویژه آن ساز.

ولی حنجره انسان داستان دیگری است؛ رازی که در تارهای صوتی انسان نهفته است حکایتی است سحرانگیز که تنوع صوتی آن به تعداد انسانهای روی زمین است، چرا که هیچ دو نفری را نمی توان پیدا کرد که صدایشان مثل هم باشد و هر کس را از روی صدایش براحتی میتوان شناخت و این تفاوت میان صنع خدا و صنع انسان است.

از طرفی دیگر ساز هر چه به بدن انسان نزدیکتر می گردد گویی اثر موسیقایی آن بر نوازنده و شنونده قویتر و عمیق تر می شود.

سازی مانند سنتور که در جلو نوازنده قرار می گیرد، سازی مانند تنبک که بر روی پاها می نشیند، سازی مثل تار و یا سه تار که در دامن نوازنده قرار می گیرد و ارتباط مستقیم با بدن نوازنده برقرار می کند،سازی مثل نی که با دم مستقیم نوازنده به صدا در می آید و کمتر کسی است که بتواند سوز عمیق نی را انکار کند و در نهایت کامل ترین ساز یعنی آواز که از درون سینه خواننده بر می خیزد.

درست مانند این است که هر چقدر مولد صوت به بدن نزدیکتر باشد بواسطه ارتعاشات صوتی مستقیم آن بر روی بدن و خصوصا سینه،  ارتباط مستقیم تری با نوازنده یا خواننده برقرار می کند.

و نکته آخر این که حنجره انسان تنها سازی است که موهبت کلام و گفتار را دارد که قابل مقایسه با هیچ سازی نمی باشد و خودِ این قابلیت، دریچه ای بی پایان بسوی ادبیات هر قومی برای تلفیق شعر و موسیقی می گشاید.

شاید محوری بودن نقش آواز در موسیقی بعضی اقوام را بتوان ناشی از عوامل فوق دانست؛ البته در نظر گرفتن ملاحظات فوق به هیچ عنوان منجر به رتبه بندی سازها نخواهد شد، چرا که مهم ترین مسئله در خلق یک اثر موسیقایی بعنوان یک هنر، تجلی زیبایی است در فرم های مختلف که آنهم با رقص شگفت انگیز و مسحور کننده اصوات و نتها حاصل میگردد و در این میان، نوازنده و سازش و یا خواننده بعنوان یک علّت، در خلق این اثر مشارکت می کند.

نــالــه سرنـــا و تهدیـــد دهــــــل
چــیزکی مــاند بدان ناقـور کل
پــس حکیمــان گفته اند این لحنهــا
از دوار چــــرخ بگرفتیم مـــــا
بانگ گردشهای چرخ است این که خلق
می سرایندش به تنبور و به حلق
مومنان گویند کاثار بهشت
نغز گردانید هر آواز زشت
مــــا همه اجـــزای آدم بـــــوده ایم
در بهشت این لحنها بشنوده ایم
گــر چه بر مــا ریخت آب و گل شکی
یــــادمان آیـد از آنها انـــدکی

* * *


موسسه فرهنگی هنری آوای جاوید سپاهان

(مشاهده 48 مرتبه, 1 بازدید امروز)

نظرتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *