موسیقی سنّتی (اصیل) ایرانی

آوای جاوید برنامه شماره۸۷

تصنیف همچو فرهاد در آواز بیات ترک

شعر: ادیب نیشابوری
آواز و سه تار: حمیدرضا فـرهنگ



 

همچو فرهاد بود کوه کنی پیشه ما

کوه ما سینه ما، ناخن ما تیشه ما

بهر یک جرعه می منت ساقی نکشیم

اشک ما باده ما، دیده ما شیشه ما

ماه من، شاه من، بیا ای تاج سرم، بیا بنشین به برم

دل به یار بی وفای خویشتن

دادم و دیدم سزای خویشتن

زخم فرهاد و من از یک تیشه بود

او به سر زد من به پای خویشتن

هر که ننشیند حبیبم به جای خویشتن

افتد و بیند حبیبم سزای خویشتن

 

این تصنیف از قدیمی ترین تصنیف های موسیقی اصیل ایرانی است که در آواز بیات ترک اجرا میگردد.

آواز بیات ترک از متعلقات دستگاه شور می باشد، مانند آواز های ابوعطا، افشاری و دشتی که همگی از متعلقات دستگاه شور می باشند. آواز بیات اصفهان نیز از متعلقات دستگاه همایون است.

متعلقات یک دستگاه به این معنا است که گام آن آواز به عنوان یک گام مستقل محسوب نمی گردد و در علم موسیقی و گام شناسی زیر مجموعه یک دستگاه بزرگتر قرار میگیرد چون از نظر فواصل و درجات گام بسیار شبیه به دستگاه بزرگتری می باشد، این موضوع در حالات و کیفیات آن متعلقات نیز برقرار است و به عنوان مثال حالت و کیفیت آواز ابوعطا به عنوان یکی از متعلقات دستگاه شور تا حد بسیاری مشابه خود دستگاه شور است.